Bavuldaki Roman: Mopsa Sternheim’ın Kayıp Eseri Gün Yüzüne Çıktı

On yıllar boyunca kayıp olduğu sanılan bir el yazması, eski bir bavulun içinde bulundu. Uzmanların iki yıl süren titiz çalışmasıyla satır satır yeniden bir araya getirilen bu eser, Nazi direnişçisi Mopsa Sternheim’ın (1905-1954) yazdığı tek roman olma özelliğini taşıyor.

Edebiyat Dünyasında Bir Sansasyon Oldenburg Eyalet Kütüphanesi Müdürü Corinna Roeder, bu keşfi “edebi bir sansasyon” olarak nitelendiriyor. “Im Zeichen der Spinne” (Örümceğin İşareti Altında) adlı roman, Berlin’deki galasıyla okurlara tanıtıldı. Eser, Mopsa Sternheim’ın ünlü ebeveynlerinin (oyun yazarı Carl Sternheim ve günlük yazarı Thea Sternheim) gölgesinden çıkarak kendi edebi kimliğini kanıtladığı bir dönüm noktası olarak görülüyor.

Bavulun İçindeki Hazine Bundan on yıl önce, Gert Schiff Vakfı kütüphaneye büyük bir miras bırakmıştı. O dönemde açılan ancak içindeki kağıt yığınları ve karmaşa nedeniyle hemen kapatılan bavul, yıllar sonra kütüphane görevlileri tarafından tekrar incelendi. Binlerce sayfa, not ve düzeltme arasından bu roman gün ışığına çıkarıldı.

Otobiyografik İzler ve Direniş Roman, 1920’lerin ve 30’ların Berlin’inde geçiyor. Ana karakter Mopsa’nın kendisi olmasa da, olay örgüsü büyük ölçüde yazarın kendi hayatından izler taşıyor:

• Aşk ve Acı: Şair Gottfried Benn’e olan karşılıksız aşkı ve bu sebeple yaşadığı intihar girişimi.
• Bohem Hayat: Klaus ve Erika Mann gibi isimlerle olan dostlukları, 20’li yılların Berlin gece hayatı.
• Sürgün ve Mücadele: 1933’te annesiyle birlikte Paris’e kaçışı ve Fransız Direnişi’ne (Résistance) katılması.

Toplama Kampından Kurtarıcılığa Mopsa Sternheim sadece bir yazar değil, aynı zamanda bir kahramandı. Gestapo tarafından yakalanıp Ravensbrück toplama kampına gönderildiğinde, orada revir sorumlusu olarak görev yaptı. Kendi hayatını tehlikeye atarak, sağlıklı mahkumları “ölü” olarak kaydedip listeden sildirerek birçok kadını infazdan veya sürgünden kurtardı.

Neden Önemli? Kütüphane müdürü Roeder’e göre, romanın dili “kendine has ve parıltılı”. Eser, sadece edebi değeriyle değil, aynı zamanda bir kadının Nazi rejimine karşı duruşunu ve o dönemin ruhunu yansıtması bakımından da güncelliğini koruyor.